REFLEKSIE NA DIE OLIMPIESE SPELE
Yvonne Velthuysen • September 2, 2024
Menige Suid-Afrikaner het vasgenaal gesit voor die televisie tydens die Olimpiese Spele in Parys vanjaar.
Ons het ons ingeleef en die hoogtepunte en laagtepunte van atlete meegemaak, die blydskap asook die hartseer en teleurstellings.
Ons besef wat dit die atlete gekos het om net daar te kon wees. Vier jaar se voorbereiding en ongelooflike harde werk vir een wedloop of item.
Ek was bevoorreg om hierdie Olimpiese Spele persoonlik mee te maak in Parys, aangesien my dogter Suid-Afrika verteenwoordig het in die driekamp kompetisie.
Graag deel ek my ervaring , observasie en lesse wat ek hieruit geleer het. Meeste van dit kan ons toepas op die lewe in die algemeen maar ook op ons beleggingsstrategie.
- Tyd – dit neem soms jare om jou doelwit te bereik. Soms, soos in my dogter se geval 22 jaar.
- Toewyding – slaap, eet en leef jou doel.
- Dissipline – doen elke dag wat jy moet doen. Moenie kompromië aangaan nie.
- Fokus – weet wat jou doelwit is en werk elke dag daaraan.
- Opofferings – daar is baie dinge wat op jou pad kom waarvoor jy “nee” sal moet sê. Dis nie maklik nie.
- Span – kry ’n span wat jou ondersteun en van advies kan voorsien, aanspreeklik hou, moed inpraat en wat in jou glo.
- Finansies – dit kos ’n fortuin om jou droom te bereik. Veral in Suid-Afrika. Probeer hulp kry van borge.
- Onsekerheid – dit is moeilik om te presteer as daar onduidelikheid is oor wat van jou verwag word en wat jy moet doen. Om dit te oorkom verg ’n baie sterk persoon met ’n onwrikbare karakter.
- Ervaring – geniet alle fasette van die pad na jou doelwit toe. Leer en pas dit toe soos jy aangaan. Daar sal hoogtepunte en laagtepunte wees. Daar sal uitdagings wees. Jy sal bo uitkom.
- Geloof - glo in God. Hy loop elke tree saam met jou en Hy sal jou nooit verlaat nie.
- Balans – wanneer ’n mens kyk na bogenoemde punte asook wat dit van ’n mens verg om te kwalifiseer vir die Olimpiese Spele, lyk balans maar
- moeilik, maar dit is belangrik.
- Sukses – dit is anders vir elke persoon. Ek glo dat jy sukses bereik het wanneer jy vrede en aanvaarding ervaar. Wanneer genoeg, genoeg is.
- “DIE DAG” - so, jy het 4 jaar voorberei vir “die dag”!? Dit kan goed gaan of dit kan minder goed gaan, op “die dag”. Was dit ’n mors van tyd en geld? Nooit nie. Alles wat jy geleer het op die pad soontoe gaan jy vir die res van jou lewe gebruik en sou jy ’n minder goeie dag op “die dag” gehad het, onthou al die hoogtepunte en goeie tye op die pad soontoe en weet dat daar is lewe na “die dag”, dis jou keuse!
Wat het bogenoemde te doen met beleggings? Tyd in die mark is baie belangrik. Bly gefokus, wanneer dinge moeilik gaan hou aan met jou bydraes. Wanneer markte wisselvallig is, bly by jou beleggingsstrategie. Wanneer markte af is en jy moet aftree, “die dag” byt vas. Môre is nog ’n dag. Moenie paniekbevange en emosioneel raak nie. Werk saam met jou beleggingsspan. Weet
dat hulle jou by jou einddoel sal kry. Weet dat hulle die ervaring het. Weet dat hulle suksesvol is. Sterkte vir die pad vorentoe. Daar is lewe na die Olimpiese Spele.
Die Openbare Beleggingskorporasie (OBK) van Suid-Afrika is ’n staatsbeheerde batebestuurder wat tans meer as R3 triljoen bestuur namens die Government Employees Pension Fund (GEPF), die grootste pensioenfonds in Afrika. Die OBK is tans in die kollig weens kommer oor bestuur, politieke inmenging en die veiligheid van staatsamptenare se pensioengeld. Nuwe wetgewende verwikkelinge, insluitend die voorgestelde Pension Protection Bill, poog om die OBK se raad te depolitiseer en die fonds se integriteit te beskerm. Kortom, die huidige omstredenheid gaan nie bloot oor die pensioenfonds self nie, maar veral oor hoe die OBK bestuur word en hoe onafhanklik dit van politieke invloed funksioneer. Die jongste verwikkelinge rondom die OBK blyk ernstig te wees. In Julie vanjaar is die uitvoerende hoof van die OBK, Patrick Dlamini, op voorsorgskorsing geplaas ná ’n fluitjieblaserklag. Verskeie nie-uitvoerende direkteure het ook bedank. Hierbenewens is daar ondersoeke deur die finansiële sektorreguleerder en daarmee saam ’n hewige debat oor die rol van die minister en die OBK-raad. Hoop is op die DA se Ashor Sarupen, adjunkminister van finansies, geplaas om die nuwe uitvoerende hoof van die OBK te word. In plaas daarvan het die ANC Seiso Mohai, adjunkminister van beplanning, monitering en evaluering, asook sewe nie-uitvoerende direksielede aangestel. Die GEPF het onlangs wysigings aan sy reëls ingestel, onder meer oor diensjare en oorlewendevoordele. Hierdie tegniese aanpassings is belangrik, maar kan die OBK werklik die geld van miljoene werknemers beskerm? Vakbonde en burgerregteorganisasies waarsku dat wanbestuur en korrupsie pensioengeld kan dreineer. Die DA het nou wetgewing voorgestel, die sogenaamde Pension Protection Bill, wat poog om die OBK se raad te depolitiseer. Die voorgestelde wet beoog onder meer onafhanklike aanstellings en ’n nie-politieke voorsitter. Die hervormingsinisiatiewe kan beskou word as ’n reaksie op ’n breër krisis van vertroue. Voorstanders van depolitisering argumenteer dat onafhanklike toesig noodsaaklik is om die OBK se geloofwaardigheid te herstel en korrupsie te beperk. Kritici wys egter daarop dat die probleme nie slegs in die samestelling van die raad lê nie, maar ook in die bestuurskultuur en die gebrek aan konsekwente aanspreeklikheid. Die OBK-situasie illustreer dus die spanning tussen politieke verantwoordbaarheid en institusionele onafhanklikheid in staatsfinansies. Uiteindelik behoort die kernvraag eenvoudig die volgende te wees: Wie se geld is dit? Dit is nie die regering se geld nie. Dit is die aftreegeld van mense wat onderwys gegee, siekes versorg, polisiëringsdienste gelewer en ander openbare dienste verrig het. Hulle het nie hul pensioenbydraes gemaak om politieke doelwitte te finansier nie. Wanneer politiek, persoonlike belange en beleggingsbesluite ineenvloei, is die toekoms van gewone mense die prys wat betaal word. Ten slotte bevind die OBK en die GEPF hulle op ’n kritieke kruispad. Hervormings kan die weg baan vir groter deursigtigheid en sekuriteit, maar die sukses daarvan hang af van daadwerklike implementering en ’n verbintenis tot goeie korporatiewe bestuur. Die OBK se stabiliteit is nie bloot ’n tegniese kwessie nie; dit is ’n toets vir die land se vermoë om groot fondse verantwoordelik te bestuur en die belange van miljoene werknemers te beskerm.
Ek het self drie kinders en dink gereeld oor hoe en wanneer ’n mens hulle by die familie se finansies moet begin betrek. Waar trek ’n mens die lyn tussen om vir jou kinders goeie geleenthede te gee en om hulle te bederf? Moet hulle sakgeld ontvang? Moet hulle daarvoor werk, of moet dit gekoppel wees aan die waarde wat hulle skep? En wanneer begin ’n mens met hulle praat oor wat die familie besit en wat hulle moontlik eendag kan erf? Daar is baie verskillende sienings hieroor, en ek is nie seker dat daar net een regte manier is nie. Elke kind en elke familie verskil. Wat vir die een gesin werk, gaan nie noodwendig vir ’n ander werk nie. Waarvan ek wel al hoe meer oortuig raak, is dat ons met ons kinders oor geld móét praat. Die gesprek begin lank voor ’n erfenis Wanneer kinders nog jonk is, hoef die gesprek nie oor die waarde van die familie se beleggings of eiendom te gaan nie. Dit kan bloot begin by hoe geld werk. Hulle kan leer dat ’n mens nie alles kan kry wat jy wil hê nie. Geld word verdien, ’n deel word bestee, ’n deel word gespaar en ’n deel kan gebruik word om ander mense te help. Sakgeld kan ook deel van hierdie leerproses wees. Sommige ouers gee ’n vaste bedrag sodat kinders kan leer begroot. Ander verkies dat kinders daarvoor moet werk of op ’n manier waarde moet skep. Albei benaderings kan waarskynlik werk. Die belangrikste is dat kinders begin verstaan dat geld keuses, verantwoordelikheid en gevolge meebring. Namate hulle ouer word, kan die gesprek ontwikkel. Hulle kan meer leer oor skuld, belasting, beleggings, saamgestelde groei en waarom ’n mens soms vandag iets prysgee om later meer keuses te hê. Dit beteken nie dat ’n mens noodwendig vir hulle presies hoef te vertel hoeveel geld daar is nie. Om kinders finansieel op te voed en om die familie se finansiële syfers bekend te maak, is nie dieselfde ding nie. Wat ons by ouer kliënte sien Hierdie gesprek word belangriker namate ouers ouer word. Ons sien gereeld families waarin die ouers al die finansiële besluite geneem het, terwyl die kinders min weet van hoe die familie se sake gestruktureer is. Die kinders weet dalk nie waar die beleggings gehou word, wie die adviseurs is, wat in die testament staan of wat die plan vir die besigheid, plaas of ander eiendom is nie. Dit raak veral belangrik wanneer daar verskillende bates en verskillende kinders betrokke is. Gaan die besigheid na een kind? Gaan die plaas na ’n ander? Hoe word die ander kinders billik behandel? Is daar genoeg kontant in die boedel om belasting, koste en ander verpligtinge te betaal, of sal bates noodgedwonge verkoop moet word? Dit is nie maklike gesprekke nie. Ons stel dit dikwels uit omdat niemand graag oor afsterwe wil praat nie. Dit voel ongemaklik en ver weg. Die ironie is egter dat ons almal weet dit gaan een of ander tyd gebeur. Ons weet net nie wanneer nie. Maak dit ’n menslike gesprek ’n Familiegesprek oor finansies hoef nie ’n formele vergadering te wees waarin elke bedrag en dokument op die tafel geplaas word nie. Dit kan eenvoudig begin met: “Ons wil hê julle moet verstaan hoe ons sake werk en wat die plan sal wees indien iets met ons gebeur.” Van daar af kan ’n mens verduidelik: Wie die belangrike adviseurs en kontakpersone is. Waar die testament en ander dokumente gehou word. Hoe die beleggings, trust, besigheid of plaas gestruktureer is. Wat met die verskillende bates behoort te gebeur. Wie waarskynlik verantwoordelikheid vir bepaalde sake sal aanvaar. Waarom sekere besluite geneem is. Dit gee kinders ook die geleentheid om vrae te vra en moontlike misverstande uit die weg te ruim terwyl die ouers nog self die redes vir hul besluite kan verduidelik. Begin by die waardes, nie die waarde nie Die belangrikste gesprek gaan waarskynlik nie oor presies hoeveel geld daar is nie. Dit gaan oor die verhaal agter die geld. Hoe is dit opgebou? Watter werk, opofferings en risiko’s was nodig? Watter geleenthede moet dit skep? En watter verantwoordelikheid kom daarmee saam? Goeie boedelbeplanning gaan dus oor meer as ’n testament, belasting en voldoende kontant in die boedel. Dit gaan ook daaroor om die mense wat die bates gaan ontvang, voor te berei vir die verantwoordelikheid wat daarmee saamkom. Ons moet daarom nie net vra: “Wat gaan ons kinders eendag erf?” Ons moet ook vra: “Verstaan hulle wat hulle gaan erf, waarom dit opgebou is en wat ons hoop hulle daarmee sal doen?” Daar is dalk nie een regte manier om met kinders oor geld te praat nie. Maar om nooit daaroor te praat nie, is waarskynlik die grootste risiko van almal.
