Wenke vir Suksesvolle Aftrede

Riaan Botha • March 18, 2024

Agtergrond

Weens die moderne gesondheidswetenskap leef afgetredenes langer as ooit in die geskiedenis van die mensdom. Hierdie verlengde tydperk skep talle geleenthede. Die vraag is watter wenke moet gevolg word om hierdie geleenthede suksesvol te benut.


Die volgende wenke kan help:

  1. ‘n Afgetrede persoon het ‘n leeftyd van ervaringe agter hulle. Tydens hulle lewens was daar tye van lag en ook tye van swaarkry. Hierdie persoonlike ervaringe kan aangewend word om die tyd as ’n afgetredene ten volle te geniet.
  2. Elke afgetredene het unieke talente wat benut kan word om ‘n positiewe rol in die gemeenskap te speel.
  3. Voorkom die “Aftree Siekte” . Programme kan gevolg word om gemaklik en sonderspanning af te tree.
  4. Wees finansieel onafhanklik. Daar is ’n leeftyd van inkomste verdien en gepaardgaande aftree beplanning agter die rug en nou moet finansies ten beste aangewend word om jou aftrede te geniet. Dit is belangrik om jou finansiële bates deur ’n professionele persoon en finansiële instansie soos Bovest te laat bestuur. Dit sal die angs van die scenario van”dat my geld voor my dood sal opraak” te vermy.
  5. Leef met redelike lewensverwagtinge. Indien jy met te hoë verwagtings leef en altyd streef na iets beter as wat jy tans ervaar, gaan jy onvergenoeg wees en deur mense vermy word.
  6. Bestuur die risiko’s van aftrede. Ons as mense smag na voorspellings en wat ons van die toekoms kan verwag. Meer nog as afgetredenes. Dit is egter belangrik om gereed te maak vir verskillende gebeurtenisse in ons lewens en om die lewe te geniet. Indien die onvoorsiene gebeur soos ’n terugslag met jou gesondheid of die verlies van ’n geliefde moet daar gebeurlikheidsplanne in plek wees om te help met die slegte nuus.
  7. Gee terug aan die gemeenskap en aan mense wat hulp nodig het. Hierdie teruggee aksie kan finansiële skenkings wees of om van jou kosbare tyd en kennis beskikbaar te stel aan jou medemens. Daar is die belangrike spreuke dat dit beter is om te gee as om te ontvang.
  8. Die vestiging van jou nalatenskap kan ’n belangrike rol speel tydens aftrede.

Samevatting:


Jou aftrede is so ’n belangrikke fase in jou lewe dat Bovest wenke gee sowel as om byeenkomste gaan aanbied om jou gereed te maak vir ’n suksesvolle aftrede sowel as om jou bestaande aftrede ten volle te geniet.Dr Riaan Botha FSA™ D.Phil

Start Investing Today

By PJ Botha • November 3, 2026
In conversations with people, and increasingly in the media, I hear the same message: “Just put everything in the S&P 500. Over time, it will all balance out.” There is sound reasoning behind investing in a broad share index over several decades. But that advice can overlook something important: your investment horizon and your ability to stay invested when markets fall. Even investors with decades ahead may need some of their money much sooner. During the dot-com crash, the S&P 500 fell approximately 49% from its peak in 2000 to its low in 2002. Imagine watching an investment of 1 million fall to roughly 510,000, excluding dividends and currency movements. It is easy to say you would remain invested; experiencing it can feel very different. Even the eventual winners suffered. Amazon’s share price fell approximately 94% between December 1999 and September 2001. An investment of $100,000 would temporarily have been worth around $6,000. Amazon survived and eventually flourished, but other businesses did not: Webvan and eToys entered bankruptcy in 2001, with shareholders facing the loss of their entire investment. Recovery is possible for a broad market; it is never assured for an individual company. If you need to draw an income, fund a major expense or simply find the losses unbearable, you may be forced—or tempted—to sell before markets recover. Different markets followed different paths. While US shares struggled, the JSE All Share initially rose approximately 52% between March 2000 and May 2002, before falling around 37% by April 2003. At that low, it was approximately 4% below its March 2000 starting level, excluding dividends. South Africa provided diversification, but its market still experienced a substantial decline along the way. Bonds also played an important role. Over the three calendar years from 2000 to 2002, US 10-year Treasury bonds delivered a cumulative return of approximately 42% in dollars, while South Africa’s All Bond Index returned approximately 63% in rand, including reinvested income. These are full-period returns, rather than peak-to-trough figures, but they show how different asset classes can support a portfolio when shares struggle. The Rand added another layer. It started 2000 at approximately R6.12 to the dollar and weakened dramatically, briefly reaching around R13.85 in December 2001. It subsequently recovered, briefly revisiting roughly R6.10 in December 2003 and trading around those levels again in July 2004. Rand weakness initially cushioned offshore losses for South African investors; the subsequent strengthening worked in the opposite direction. Moving offshore after a sharp currency decline can therefore introduce its own risks. Artificial intelligence (AI) is creating exciting opportunities today. The internet boom offers a useful reminder: a technology can change the world without every investment in it delivering a good return. The price paid and the expectations built into that price still matter. This does not mean a similar crash is imminent, or that investors should avoid the S&P 500. It means that an investment can be a useful part of a portfolio without being the right place for all your money. At Bovest, we build portfolios around your goals, income needs and investment horizon. Diversification across companies, sectors, countries, currencies and asset classes cannot prevent every loss, but it can reduce dependence on one outcome. The best portfolio is one that supports your financial goals—and that you can live with when markets become uncomfortable.
November 3, 2026
Die spoed en omvang waarteen inligting en ontledings in ons moderne tyd aangebied word, is verstommend. Ons hoef nie meer ure in biblioteke te sit om navorsing te doen nie. Die internet en kunsmatige intelligensie kan ingewikkelde onderwerpe verduidelik, uiteenlopende menings saamvat en ontledings aanbied. Hierteenoor leef ons in een van die mees problematiese tydperke van die wêreldgeskiedenis – geo-politieke verhoudinge is kompleks en gespanne en Westerse lande ervaar uiteenlopende intense uitdagings. Help al die inligting en ontledings ons noodwendig om beter besluite te neem? Ek dink nie so nie. Daar is een vermoë wat die internet nie kan bied nie - dit is menslike wysheid. Die Griekse filosoof, Socrates, sê hoe slimmer ons word hoe meer besef ons hoe min ons eintlik werklik weet: “Ek weet dat ek nie weet nie”. Miskien is dit die eerste teken van wysheid om nie deurgans antwoorde te hê nie, maar om eerder beter vrae te vra. Wysheid is nie om alles te weet nie, maar om te weet wat werklik saak maak. Dan kom ons weer terug by die kernvraag wat ons deesdae moet vra: “Maak die beskikbaarheid van kennis ons noodwendig wyser.” Nie noodwendig nie. Kennis gee vir ons feite en ontledings; wysheid vra egter meer. Dit vra besinning, oordeel, perspektief, selfkennis uit ervaring, en die vermoë om te onderskei tussen wat ons kan doen en wat ons behoort te doen. ‘n Mens kan boeke oor verlies lees, maar die dood van ‘n geliefde leer jou iets wat geen ontleding volledig kan oordra nie. Daar is ook ‘n oënskynlike verband tussen ouderdom en wysheid Ouderdom waarborg nie noodwendig wysheid nie. Sommige mense word oud sonder om besinnende vrae te vra en sonder om ooit uit hul foute te leer. Ervaring, daarteenoor, wat gekoppel is aan nadenke en selfondersoek, bring ‘n soort insig wat nie bloot uit die versameling van feite ontstaan nie. In die Bybelse boek, Spreuke, word wysheid in ‘n groter morele raamwerk geplaas. Kennis behoort met nederigheid, insig en verantwoordelike vermeng te word. Miskien is dit die paradoks van ons tyd: ons beskik oor al hoe meer antwoorde, maar die belangrikste vrae bly op ‘n menslike vlak. Wat is reg? Wat is genoeg? Wanneer moet ek swyg? Hierdie vrae vra meer as inligting. Hulle vra lewenservaring en insig. Die uitdaging van ons tyd is dus nie om meer kennis te versamel nie, maar om te leer hoe om dit wys te gebruik. Want kennis kan ons help om die wêreld te verander. Wysheid help jou om te besluit watter verandering die moeite werd is. Die kern van ons samelewinguitdagings in die tydperk waarin ons lewe is in werklikheid ‘n spanning tussen ons tegnologiese vermoëns en ons menslike vermoë om sinvol te oordeel. Ons het vandag dalk beter instrumente as ooit tevore, maar dit beteken nie dat ons noodwendig beter besluite neem, meer begrip vir mekaar het of gelukkiger saamleef nie. Hoe meer ek van die lewe leer, hoe minder klink absolute sekerheid na wysheid. Geskryf deur Koos van die Waterberge vir Bovest